Галоўная - Дзяржаўная экспертыза умоў працы - Тлумачэнні заканадаўства - Аб ацэнцы шуму пры правядзенні атэстацыі працоўных месцаў па ўмовах працы
Пры правядзенні органамі дзяржаўнай экспертызы ўмоў працы Рэспублікі Беларусь праверак выканання заканадаўства аб працы і пенсійным забеспячэнні па пытаннях прадастаўлення кампенсацый работнікам за работу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы і аналізу дакументаў, якія прадстаўляюцца наймальнікамі ў электронным выглядзе па атэстацыі працоўных месцаў па ўмовах працы (далей - атэстацыя), пачасціліся выпадкі выяўлення няправільнай ацэнкі ўмоў працы па шуму на працоўных месцах работнікаў арганізацый рэспублікі.

У мэтах папярэджання няправільнай ацэнкі шуму і як следства неабгрунтаванага ўстанаўлення работнікам кампенсацый па ўмовах працы, вызначэння абавязкаў наймальніка па прафесійным пенсійным страхаванні работнікаў у адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь «Аб прафэсійным пэнсійным страхаванні», Міністэрства працы і сацыяльнай абароны пры ацэнцы ўмоў працы па шуму падчас атэстацыі тлумачыць наступнае.

У адпаведнасці з пунктам 6 Палажэння аб парадку правядзення атэстацыі рабочых месцаў па ўмовах працы, зацверджанага пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 22 лютага 2008 г. № 253, ацэнка фактычнага стану ўмоў працы на працоўным месцы пры атэстацыі ажыццяўляецца ў парадку, якi вызначаецца Мiнiстэрствам працы i сацыяльнай абароны.

Названы парадак вызначаны ў Інструкцыі па ацэнцы ўмоў працы пры атэстацыі працоўных месцаў па ўмовах працы, зацверджанай пастановай Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь ад 22 лютага 2008 г. № 35 (далей - Інструкцыя), са змяненнямі і дапаўненнямі.

У Інструкцыю пастановай Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь ад 11 студзеня 2014 г. № 2 (пастанова ўступіла ў сілу з 11 красавіка 2014 г.) унесены шэраг змяненняў і дапаўненняў: у пункце 33 Артыкула 6 Інструкцыі і падрадковай заўвазе да табліцы 4 Дадатку 1 змянілася рэдакцыя, якая тычыцца ацэнкі фактару «шум» на працоўным месцы пры атэстацыі.

Улічваючы названыя змяненні, на працоўных месцах работнікаў прадпрыемстваў і арганізацый усіх сфер дзейнасці ацэнка ўмоў працы па шуму павінна праводзіцца ў адпаведнасці з Санітарнымі нормамі, правіламі і гігіенічнымі нарматывамі «Шум на працоўных месцах, у транспартных сродках, у памяшканнях жылых, грамадскіх будынкаў і на тэрыторыі жылой забудовы», зацверджанымі пастановай Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь ад 16 лістапада 2011 г. № 115 (далей - СанПіН № 115).

У сувязі з гэтым, у пратаколах даследавання шуму (форма прадугледжана ў Дадатку 2, да Інструкцыі) павінен пазначацца гранічна дапушчальны ўзровень (далей - ГДУ) шуму з улікам характару выконваемых работ у адпаведнасці з СанПіН № 115.

Даныя Санітарныя нормы, правілы і гігіенічныя нарматывы не распаўсюджваюцца, у тым ліку, на: памяшканні і аб'екты спецыяльнага прызначэння (радыё-, тэле-, кінастудыі, залы тэатраў і кінатэатраў, канцэртныя і спартыўныя залы, выпрабавальныя палігоны); шум, які ствараецца медыцынскай тэхнікай, у памяшканнях арганізацый аховы здароўя, шум гукаўзнаўляльных і гукаўзмацняльных прылад, нарміраванне ўзроўняў шуму ў дадзеных памяшканнях і аб'ектах робіцца ў адпаведнасці з іншымі нарматыўнымі актамі.

Такім чынам, для ацэнкі ўмоў працы на працоўных месцах работнікаў пры атэстацыі не прымяняюцца:

- Санітарныя нормы і правілы «Патрабаванні да шуму гукаўзнаўляльных і гукаўзмацняльных прылад у зачыненых памяшканнях і на адкрытых пляцоўках», Гігіенічны нарматыў «Дапушчальныя ўзроўні гучання гукаўзнаўляльных і гукаўзмацняльных прылад у зачыненых памяшканнях і на адкрытых пляцоўках»;
- Санітарныя нормы, правілы і гігіенічныя нарматывы «Гігіенічныя патрабаванні да ўмоў працы медыцынскіх работнікаў, занятых у кабінетах ультрагукавой дыягностыкі»;

- Санітарныя правілы і нормы 2.1.8.12-37-2005 «Гігіенічныя патрабаванні да шуму, які ствараецца вырабамі медыцынскай тэхнікі ў памяшканнях арганiзацый аховы здароўя».

Узроўні гуку на працоўных месцах работнікаў, якія абслугоўваюць названыя аб'екты і абсталяванне, вымераюць і ацэньваюць у адпаведнасці з патрабаваннямі СанПіН № 115.

Умовы працы работнікаў, якія выкарыстоўваюць у сваёй рабоце шумлівае абсталяванне (па-за залежнасці ад сферы дзейнасці) ацэньваюцца па гранічна дапушчальным узроўням шуму (ГДУ), устаноўленых у залежнасці ад характару работ, віду выконваемай дзейнасці і з улікам цяжару і напружанасці іх працы (Дадатак 1 Табліца 1 і табліца 2 СанПіН № 115).

Такім чынам, напрыклад, для медыцынскіх работнікаў, якія ажыццяўляюць урачэбную дзейнасць і не прымяняюць шумлівае абсталяванне (урачы-спецыялісты, якія ажыццяўляюць прыём пацыентаў, урачы-діагносты і да т.п.) ГДУ ўстанаўліваецца па табліцы 1, дадатку 1 п. 1 СанПіН № 115). Для медыцынскіх работнікаў, сярэдняга медыцынскага персаналу, якія выкарыстоўваюць шумлівае абсталяванне (кабінеты фізіятэрапіі, урачы стаматолагі і да т.п.) ацэнка шуму выконваецца з улікам ГДУ, які ўстаноўлены па табліцы 2, дадатку 1 СанПіН № 115.

Акрамя таго, згодна з пунктам 33 Інструкцыі разлічаная велічыня шуму параўноўваецца з ГДУ, прадугледжаная ў СанПіН № 115. Пры гэтым эквівалент ГДУ не разлічваецца.

Атрыманая фактычная велічыня параўноўваецца з ГДУ для канкрэтнага віду работ. У выпадку, калі работнік працуе ў розных працоўных зонах і ГДУ для іх розны, то фактычны ўзровень шуму неабходна параўноўваць з ГДУ той зоны, у якой ГДУ вышэй.

Праведзены аналіз пратаколаў даследаванняў шуму, аформленых акрэдытаванымі, выпрабавальнымі лабараторыямі па выніках праведзеных даследаванняў для мэтаў атэстацыі.

У іх пазначаны, напрыклад, «Гігіенічныя патрабаванні да ўмоў працы медыцынскіх работнікаў, занятых у кабінетах ультрагукавой дыягностыкі», зацверджаныя пастановай Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь ад 18.11.2008 № 194, «СанПіН 2.1.8.12-37-2005», «Інструкцыя па прымяненні № 109-1210 «Вымярэнне і гігіенічная ацэнка шуму ў вытворчых умовах», што не адпавядае патрабаванням нарматыўных прававых актаў, якія рэгулююць правядзенне атэстацыі.